Kazakistan’da jeolojik keşiflerin yetersizliği ve yeraltı kaynaklarının tam olarak değerlendirilememesi, uzmanlar arasında uzun süredir tartışılan bir konu. Saygın jeolog ve Kazakistan Mineral Kaynakları Akademisi muhabir üyesi Olcabai İsmailov, bu durumun başlıca nedenleri arasında yetersiz bütçe, nitelikli personel eksikliği ve yasal engelleri gösteriyor.

Yetersiz Finansman: İsmailov’a göre, jeoloji alanına ayrılan bütçe yıllık 8-12 milyar tenge ile sınırlı kalıyor. Oysa etkin bir çalışma için bu rakamın 70-80 milyar tengeye çıkarılması gerektiğini belirtiyor. Örneğin, Avustralya’da metrekare başına 70-80 dolar harcanırken, Kazakistan’da bu miktar sadece 3-6 dolar arasında.

Yabancı Yatırımcıların Çekimserliği: Yabancı yatırımcıların, mevcut riskler nedeniyle tahmini kaynaklara yatırım yapmaktan kaçındığını ifade eden İsmailov, keşif çalışmalarının her zaman kesin sonuçlar vermediğini ve bu belirsizliğin yatırımcıları uzaklaştırdığını söylüyor. Bu nedenle, devletin keşif çalışmalarını destekleyerek riskleri azaltması ve yatırımcıları teşvik etmesi gerektiğini öneriyor.

Nitelikli Personel Eksikliği: 1990 ve 2000’li yıllarda jeologların az sayıda ve düşük maaşlarla çalıştığını belirten İsmailov, bu durumun nitelikli personel eksikliğine yol açtığını vurguluyor. Yeni nesil jeologların yetişmediğini ve mevcut uzmanların da emekli olduğunu ifade ediyor. Bu sorunun çözümü için, Almatı’daki Satpayev Üniversitesi ve Semey Koleji gibi kurumların desteklenmesi ve Moskova Devlet Üniversitesi’nin Astana şubesinde jeoloji fakültesi açılması gerektiğini öneriyor.

Yasal Engeller ve Mevzuat Uyumsuzlukları: İsmailov, maden, çevre ve arazi kanunları arasındaki uyumsuzlukların yatırımcıları zor durumda bıraktığını belirtiyor. Lisans alma süreçlerinin uzun ve karmaşık olduğunu, bu nedenle yatırımcıların caydırıldığını ifade ediyor. Bu sorunun çözümü için, ilgili mevzuatın uyumlu hale getirilmesi ve lisans süreçlerinin hızlandırılması gerektiğini savunuyor.

Sonuç ve Öneriler: Jeoloji alanının geliştirilmesi için devletin daha fazla destek sağlaması, eğitim kurumlarının güçlendirilmesi ve mevzuatın iyileştirilmesi gerektiğini vurgulayan İsmailov, bu adımların atılması halinde Kazakistan’ın yeraltı kaynaklarının daha etkin bir şekilde değerlendirilebileceğini ve ekonomiye önemli katkılar sağlanabileceğini belirtiyor.