2019 yılından bu yana Türk Akademisi ve Moğolistan Bilimler Akademisi Arkeoloji Enstitüsü, Moğolistan’ın Arkhangai bölgesindeki Nomgon Vadisi’nde arkeolojik kazılar gerçekleştiriyor. Bu çalışmalar, İkinci Türk Kağanlığı’na ilişkin önemli ipuçları sundu.

2022 yılında keşfedilen antik Türkçe ve Soğdca yazıtlar içeren stel, “Kutluk Kağan” ve “Tengri” ifadeleriyle bölgenin bir anıt kompleksi olduğunu doğruladı.

2023 yılında stelinin alt kısmı bulundu. Çince karakterlerle yazılmış bölümleri İç Moğolistan Üniversitesi’nden uzmanlarca deşifre edildi. Çözümlemeler, “Türk” ve “Kutluk” ifadelerini içeriyor. Yazıtların tarihsel bağlamı ve kazı alanındaki diğer bulgular, bu anıtın Elteriş Kutluk Kağan dönemi (682–692) ile bağlantılı olduğunu ortaya koydu.

2024 yılında Ulanbatur’da tanıtılan bu anıt, Türk tarihi açısından önemli bir keşif olarak değerlendirildi. Türk Akademisi ve Moğol arkeologlarının ortak çalışmaları, Türk Kağanlığı’na dair bilgileri zenginleştirmeye devam ediyor.