Ocak ayının sonunda Kazakistan’ın Kashagan petrol sahasından çıkarılan ilk ham petrol partisi, Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) boru hattı üzerinden taşındı. 25 Ocak’ta Aktau Limanı’nda yüklenen yaklaşık 6 bin ton petrol, 27 Ocak’ta Sangaçal Terminali’ne ulaştı ve buradan BTC hattı ile Ceyhan Limanı’na yönlendirildi.

Bu sevkiyat, SOCAR Midstream Operations LLC ile KMG Trading arasında 15 Ocak 2025’te imzalanan yıllık 240 bin ton petrol transit anlaşması kapsamında gerçekleştirildi.

Kazakistan ve Azerbaycan, Kazak petrolünün alternatif rotalarla ihracatını artırmak için daha önce Azerbaycan üzerinden yıllık 2,2 milyon ton transit hacmine ulaşmayı hedeflemişti. 2024 yılında BTC üzerinden taşınan Kazak petrolü 1,4 milyon ton olurken, 2025’te bu miktarın 1,5 milyon tona ulaşması planlanıyor.

Uzman Görüşleri: Neden BTC Rotası?

Azerbaycanlı ekonomist Anar Azizov, Kazakistan’ın petrol ihracat rotalarını çeşitlendirme çabaları içinde BTC’nin önemli bir rol oynadığını belirtti:

“Son üç yılda Bakü ve Astana, enerji işbirliğini hızlandırdı. Kazakistan, 2022’den itibaren petrol ihracatı için alternatif yollar arıyor. Bakü, BTC’nin kullanılmayan kapasitesini Kazakistan’a sunmaya hazır.”

Ancak Azizov’a göre, Kazakistan’ın BTC üzerinden 20 milyon ton petrol ihraç etmesi uzun vadede mümkün olsa da, bunun 5 ila 7 yıl sürebileceğini belirtti. Boru hattına ek olarak, Bakü-Supsa petrol boru hattının da kullanılabileceğini vurguladı.

Petrol araştırmaları uzmanı İlham Şabanov, Kazakistan petrolünün BTC üzerindeki payının giderek arttığını belirtti:

“2023 yılında BTC’den taşınan toplam petrol hacmi 5,24 milyon ton iken, bu rakam 2024’te 5,3 milyon tona yükseldi. Kazakistan petrolü, 1 milyon tondan 1,4 milyon tona çıktı ve bu trend devam edecek.”

Ulaştırma ve lojistik uzmanı Rauf Agamirzayev, BTC’nin Kazakistan için stratejik önem taşıdığını ve bu hattın Kafkasya üzerinden dünya piyasalarına açılan en güvenilir yollardan biri olduğunu vurguladı.

Enerji analisti Lada Yevgrashina ise BTC’nin Kazakistan için bir çeşit “sigorta poliçesi” olduğunu, ancak ana ihraç rotasının hala Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu (CPC) olduğunu söyledi.

“BTC, Kazakistan’ın ihracat çeşitliliğini artırıyor, ancak lojistik maliyetler yüksek. Uzun vadede BTC’nin sürdürülebilirliği, altyapı modernizasyonuna ve petrol kalitesinin korunmasına bağlı olacak.”

Kazakistan’ın petrol ihracatında daha bağımsız ve esnek bir yapı oluşturma çabaları, BTC hattının önemini artırıyor. Uzmanlara göre, bu sürecin başarıya ulaşması için altyapı yatırımları ve lojistik optimizasyonu gerekli.